Stare demony powracają. Jak banki radzą sobie z rosnącym ryzykiem kredytowym i przestępczością finansową?

Sektor bankowy przechodzi obecnie przez trudny sprawdzian. Według 15. edycji raportu "EY Global Bank Risk Management Survey", na horyzoncie znów wyraźnie zarysowały się tradycyjne zagrożenia, które drastycznie zmieniają priorytety działania banków na całym świecie. Mowa tu przede wszystkim o ryzyku kredytowym oraz gwałtownie rosnącej przestępczości finansowej. Jak instytucje finansowe planują stawić czoła tym wyzwaniom i jaką rolę odegra w tym sztuczna inteligencja?

 

Ryzyko kredytowe i przestępczość finansowa na celowniku

Z zebranych przez EY danych wynika, że aż 62% dyrektorów ds. ryzyka wskazuje na ryzyko kredytowe jako największy problem w bieżącej działalności banków. Obawy te są napędzane między innymi przez rosnące ryzyko niewypłacalności kredytobiorców oraz nasilającą się konkurencję ze strony podmiotów spoza tradycyjnego sektora bankowego.

Równie niepokojącym trendem jest dynamiczny wzrost przestępczości finansowej, którą jako poważne wyzwanie traktuje już 43% respondentów – to znaczący skok rok do roku z poziomu 23%. Szczególnie alarmująca dynamika dotyczy oszustw cyfrowych, gdzie odsetek wskazań wzrósł z zaledwie 23% do aż 59%. W połączeniu z cyberbezpieczeństwem, które pozostaje kluczowym ryzykiem krótkoterminowym dla 86% instytucji, tworzy to niezwykle wymagające środowisko, zagrażające podstawowym procesom operacyjnym banków. Rozwój technologiczny i aktywa cyfrowe dodatkowo potęgują te obawy – aż 78% dyrektorów ds. ryzyka martwi się przestępczością finansową właśnie w obszarze nowych technologii cyfrowych.

Polska na tle globalnych trendów

Wyzwania te nie omijają polskiego rynku. Sytuację tę opisuje Magda Warpas, partner EY w dziale Doradztwa dla Sektora Finansowego:

wyzwania, przed którymi stoją banki na całym świecie, dotyczą także polskiego rynku. Pomimo, że w Polsce odsetek kredytów z opóźnioną spłatą lub wysokim ryzykiem niespłacenia pozostaje stabilny to nadal jest on wyższy niż średnia dla Unii Europejskiej. Dodatkowo, nasz system bankowy należy do najczęściej atakowanych przez cyberprzestępców w Europie. Ta wymagająca sytuacja stanowi jednak nie tylko zagrożenie, lecz stwarza także okazję do wzmocnienia odporności. Jeśli instytucje finansowe podejmą dziś zdecydowane działania, będą mogły w nieodległej przyszłości osiągnąć przewagę konkurencyjną.

Sztuczna inteligencja jako nowoczesna tarcza obronna

Aby skutecznie przeciwdziałać zagrożeniom i ograniczać ryzyko operacyjne, banki zwracają się ku nowoczesnym technologiom. Zaawansowane rozwiązania traktowane są jako priorytet przez 55% dyrektorów ds. ryzyka. Obecnie sztuczna inteligencja (AI) jest wykorzystywana przede wszystkim do wykrywania oszustw finansowych (61% wskazań), monitorowania ryzyka cybernetycznego i operacyjnego (41%) oraz modelowania ryzyka kredytowego (33%).

Mimo tak ogromnego potencjału, 72% dyrektorów przyznaje, że wdrożenie AI w zarządzaniu ryzykiem wciąż znajduje się dopiero na wczesnym etapie wdrażania. Główną barierą w wykorzystaniu algorytmów pozostaje jakość danych, na co wskazuje 80% respondentów.

Zastosowanie AI staje się warunkiem koniecznym skutecznego zarządzania ryzykiem, zwłaszcza w obszarach takich jak AML/KYC, monitoring czy modelowanie kredytowe. W Polsce banki widzą w niej ogromny potencjał, ale wciąż napotykają ograniczenia, takie jak brak odpowiednich kompetencji, szybkość zmieniających się rozwiązań i związane z nimi koszty, trudności technologiczne czy infrastruktura danych. To jednak nie tylko problem banków" - mówi Magda Warpas.

Wpływ na rynek pracy i nowe kompetencje

Walka z tradycyjnymi zagrożeniami przy użyciu nowych technologii wymusza również transformację organizacyjną i zmiany profilu pracownika. Najważniejszym zestawem kompetencji w obszarze ryzyka są obecnie umiejętności cyfrowe (71%), obejmujące znajomość technologii, danych, AI i programowania.

Zautomatyzowanie zadań wykonywanych ręcznie, które planuje wdrożyć aż 64% instytucji, przyniesie nieuniknione zmiany. Prawie 30% respondentów uważa, że zespoły ds. ryzyka mogą zmniejszyć się w ciągu najbliższych 3 lat.

Zmiany kadrowe są nieuniknione dlatego specjaliści ds. ryzyka powinni więc inwestować w swoje umiejętności cyfrowe, by pozostać konkurencyjnymi na rynku pracy, jednocześnie licząc się z tym, że zapotrzebowanie na ich usługi w najbliższej przyszłości może się znacząco zmienić - ocenia Magda Warpas, partner EY.

Powrót tradycyjnych zagrożeń, jak ryzyko kredytowe i przestępczość finansowa, zmusza sektor bankowy do radykalnych kroków. Odpowiedzią jest systematyczne wzmacnianie mechanizmów ochrony oparte na sztucznej inteligencji. Aby jednak te plany zakończyły się sukcesem, specjaliści ds. ryzyka muszą zainwestować w swoje kompetencje cyfrowe, a same instytucje – skutecznie pokonać bariery technologiczne.

źrodło Bankier.pl  24 marzec 2026 Oprac. JM